వీలునామా ఎలా రాయాలి? పూర్తి చట్టబద్ధమైన గైడ్ (2026)

భారతదేశంలో ఎక్కువమంది ఆస్తుల సంపాదనపై చూపే శ్రద్ధ, ఆ ఆస్తులను తమ తదనంతరం కుటుంబ సభ్యులకు ఎలా సురక్షితంగా బదిలీ చేయాలనే దానిపై చూపరు. ఒక వ్యక్తి వీలునామా (Will) రాయకుండా మరణిస్తే, అతని స్వార్జిత ఆస్తి, బ్యాంక్ డిపాజిట్లు, బంగారం పంపకాల విషయంలో కుటుంబంలో తీవ్ర వివాదాలు మొదలవుతాయి.

భారతీయ న్యాయస్థానాలలో ఏళ్ల తరబడి నడిచే ఆస్తి తగాదాలలో 70% కంటే ఎక్కువ కేసులు సరైన వీలునామా లేకపోవడం వల్లే జరుగుతున్నాయి. అయితే చాలామంది వీలునామా రాయడం చాలా క్లిష్టమైన ప్రక్రియ అని, వేల రూపాయల లాయర్ ఫీజులు, రిజిస్ట్రేషన్ తప్పనిసరి అని తప్పుగా భావిస్తుంటారు.

వీలునామా ఎవరు రాయవచ్చు? (సెక్షన్ 59)

భారతీయ వారసత్వ చట్టం సెక్షన్ 59 ప్రకారం:

• 18 సంవత్సరాలు నిండిన ఏ భారతీయ పౌరుడైనా వీలునామా రాయవచ్చు.
• వ్యక్తి మనోస్థితి బాగుండాలి (Sound mind). అంటే తాను ఏ ఆస్తులను ఎవరికి ఇస్తున్నాడో, దాని పర్యవసానాలు ఏమిటో గ్రహించగల పరిపక్వత ఉండాలి.
• వృద్ధాప్యం లేదా అనారోగ్యం ఉన్నప్పటికీ, వారు నిర్ణయాలు తీసుకోగల స్థితిలో ఉంటే వీలునామా చెల్లుబాటు అవుతుంది.

వీలునామా చట్టబద్ధంగా చెల్లుబాటు కావడానికి 5 ప్రాథమిక సూత్రాలు

భారతీయ వారసత్వ చట్టం సెక్షన్ 63 ప్రకారం క్రింది 5 అంశాలుంటేనే వీలునామా కోర్టులలో చెల్లుబాటు అవుతుంది:

1. లిఖితపూర్వకంగా ఉండాలి (Written Form)

భారతదేశంలో ముస్లిం వ్యక్తిగత చట్టాలు మినహా మిగిలిన అన్ని మతాల వారికి (హిందువులు, క్రైస్తవులు, సిక్కులు, జైనులు, బౌద్ధులు) మౌఖిక వీలునామా (నోటి మాట) చెల్లదు. ఇది చేతిరాతతోనైనా ఉండాలి లేదా కంప్యూటర్ టైప్ చేసి ప్రింట్ తీసినదైనా కావాలి.

2. టెస్టేటర్ సంతకం లేదా వేలిముద్ర

వీలునామా రాసే వ్యక్తిని చట్టపరంగా "టెస్టేటర్ (Testator)" అంటారు. టెస్టేటర్ ప్రతి పేజీ క్రింద సంతకం చేయాలి మరియు చివరి పేజీలో తేదీతో సహా పూర్తి సంతకం లేదా వేలిముద్ర వేయాలి.

3. ఇద్దరు స్వతంత్ర సాక్షుల అటెస్టేషన్ (Attestation by Two Witnesses)

ఇది అత్యంత కీలకమైన నిబంధన. కనీసం ఇద్దరు స్వతంత్ర సాక్షులు తప్పనిసరిగా ఉండాలి. టెస్టేటర్ వారి సమక్షంలో సంతకం చేయడాన్ని ఆ ఇద్దరు సాక్షులు స్వయంగా చూడాలి, ఆ తర్వాత సాక్షులు కూడా టెస్టేటర్ ఎదురుగా సంతకం చేయాలి.

4. ఆస్తుల స్పష్టమైన వివరాలు మరియు లబ్ధిదారుల పేర్లు

మీ బ్యాంక్ అకౌంట్ నంబర్లు, FD వివరాలు, ప్లాట్లు/ఫ్లాట్ సర్వే నంబర్లు, బంగారం లేదా కంపెనీ షేర్ల వివరాలను స్పష్టంగా పేర్కొనాలి. ఎవరికి ఎంత వాటా వెళ్లాలో శాతాల రూపంలో లేదా స్పష్టమైన వర్ణనతో రాయాలి.

5. ఎగ్జిక్యూటర్ నియామకం (Appointment of Executor)

మీ మరణానంతరం వీలునామా ప్రకారం ఆస్తులను పంపిణీ చేసే బాధ్యత గల వ్యక్తిని 'ఎగ్జిక్యూటర్' అంటారు. మీ కుటుంబంలో మీకు అత్యంత నమ్మకమైన వ్యక్తిని ఎగ్జిక్యూటర్‌గా నియమించడం చాలా మంచిది.

స్టాంప్ పేపర్ అవసరమా?

ఇది చాలామంది అడిగే ప్రధాన ప్రశ్న. సమాధానం: ఖచ్చితంగా అవసరం లేదు!

భారతీయ స్టాంప్ చట్టం 1899 ప్రకారం వీలునామాలు స్టాంప్ డ్యూటీ నుండి పూర్తిగా మినహాయించబడ్డాయి. సాదా A4 తెల్ల కాగితం మీద ప్రింట్ చేసి ఇద్దరు సాక్షుల సమక్షంలో సంతకం చేస్తే అది 100% కోర్టులో చెల్లుబాటు అయ్యే చట్టపరమైన పత్రం అవుతుంది.

సబ్ రిజిస్ట్రార్ కార్యాలయంలో రిజిస్ట్రేషన్ తప్పనిసరా?

భారత రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం 1908 సెక్షన్ 18 ప్రకారం వీలునామా రిజిస్ట్రేషన్ ఐచ్ఛికం (Optional). అయితే రిజిస్టర్ చేయడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు:

• వీలునామా నకిలీది అనే ఆరోపణలను సులభంగా ఎదుర్కోవచ్చు.
• సబ్ రిజిస్ట్రార్ కార్యాలయంలో శాశ్వత రికార్డు నమోదవుతుంది కాబట్టి పత్రం పోయే ప్రమాదం ఉండదు.

కానీ రిజిస్టర్ చేయని సరైన అటెస్టేషన్ గల సాధారణ వీలునామా కూడా సమానమైన చట్టబద్ధతను కలిగి ఉంటుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)

1. భార్య పేరు మీద మాత్రమే మొత్తం ఆస్తిని రాయవచ్చా?

అవును. మీ స్వార్జిత ఆస్తి (మీరు స్వయంగా కొనుగోలు చేసిన ఆస్తులు, సంపాదన) మొత్తం మీ ఇష్టానుసారం భార్యకు గానీ, పిల్లలకు గానీ, లేదా ఇతరులకు గానీ ఇచ్చే పూర్తి హక్కు మీకు ఉంటుంది.

2. పూర్వీకుల ఆస్తి (Ancestral Property) పై వీలునామా రాయవచ్చా?

పూర్వీకుల ఆస్తి మొత్తం మీద వీలునామా రాయలేరు. విభజన జరగకపోతే, అందులో మీకు చట్టబద్ధంగా వచ్చే అవిభక్త వాటాకు మాత్రమే మీరు వీలునామా రాయగలరు.

3. ఒకసారి రాసిన వీలునామాను మార్చవచ్చా లేదా రద్దు చేయవచ్చా?

ఖచ్చితంగా మార్చవచ్చు. మీ జీవితకాలంలో ఎన్నిసార్లయినా వీలునామాను సవరించవచ్చు లేదా కొత్తది రాయవచ్చు. ఒక వ్యక్తి మరణించే సమయానికి రాసిన చివరి వీలునామా మాత్రమే అమల్లోకి వస్తుంది.