తెలంగాణ మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలలో భూములు, స్థలాలు మరియు ఇళ్ల విలువలు శరవేగంగా పెరిగాయి. హైదరాబాద్, విశాఖపట్నం, విజయవాడ వంటి నగరాల్లో ఆస్తి విలువలు కోట్లలోకి చేరడంతో, కుటుంబాలలో వీలునామా రిజిస్ట్రేషన్ గురించిన అవగాహన పెరుగుతోంది.
చాలామంది ప్రజలు స్థానిక డాక్యుమెంట్ రైటర్లు లేదా దళారుల వద్దకు వెళ్ళినప్పుడు, "వీలునామా రిజిస్ట్రేషన్ చేయకపోతే కోర్టులో చెల్లదు" అని చెప్పి వేల రూపాయలు వసూలు చేస్తుంటారు. కానీ అసలు చట్టం ఏమి చెబుతోంది? సబ్ రిజిస్ట్రార్ ఆఫీస్ (SRO) లో రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజు నిజంగా ఎంత ఉంటుంది? ఈ వ్యాసంలో పూర్తి వాస్తవాలు తెలుసుకుందాం.
రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం 1908: సెక్షన్ 18 నిబంధన
భారత రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం 1908 (Registration Act, 1908) లోని సెక్షన్ 18(e) ప్రకారం వీలునామా అనేది ఐచ్ఛిక డాక్యుమెంట్ల (Optional Registration) జాబితాలో ఉంది.
స్పష్టమైన చట్టం: సేల్ డీడ్ లేదా గిఫ్ట్ డీడ్ వంటి డాక్యుమెంట్లకు రిజిస్ట్రేషన్ తప్పనిసరి. కానీ వీలునామా రిజిస్ట్రేషన్ చేయకపోయినా, అది సాదా కాగితంపై ఇద్దరు సాక్షుల అటెస్టేషన్‌తో ఉంటే భారతీయ వారసత్వ చట్టం సెక్షన్ 63 ప్రకారం 100% చట్టబద్ధమైనది.
మరి రిజిస్ట్రేషన్ ఎందుకు చేయించుకోవాలి?
రిజిస్ట్రేషన్ తప్పనిసరి కాకపోయినా, సబ్ రిజిస్ట్రార్ వద్ద రిజిస్టర్ చేయడం వలన కొన్ని స్పష్టమైన ప్రయోజనాలు ఉంటాయి:
- నకిలీ ఆరోపణలకు చెక్: టెస్టేటర్ స్వయంగా సబ్ రిజిస్ట్రార్ ఎదుట హాజరై సంతకం చేస్తారు కాబట్టి, భవిష్యత్తులో ఎవరైనా ఇది నకిలీ వీలునామా అని ఆరోపిస్తే కోర్టులలో సులభంగా వీగిపోతుంది.
- సురక్షిత రికార్డు: సబ్ రిజిస్ట్రార్ కార్యాలయంలో వీలునామా కాపీ శాశ్వతంగా 'బుక్ 3' (Book 3 - Register of Wills) లో భద్రపరచబడుతుంది. అసలు కాపీ పోయినా సర్టిఫైడ్ కాపీ తీసుకోవచ్చు.
- రహస్య డిపాజిట్: సెక్షన్ 42 ప్రకారం వీలునామాను సీల్డ్ కవర్‌లో సబ్ రిజిస్ట్రార్ వద్ద డిపాజిట్ చేసే సదుపాయం కూడా ఉంటుంది.
AP & తెలంగాణలలో రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజుల వివరాలు
| ఫీజు రకం | తెలంగాణ (Telangana SRO) | ఆంధ్రప్రదేశ్ (AP SRO) |
|---|---|---|
| స్టాంప్ డ్యూటీ | ₹0 (పూర్తి మినహాయింపు) | ₹0 (పూర్తి మినహాయింపు) |
| రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజు | ₹100 - ₹200 | ₹100 - ₹200 |
| యూజర్ ఛార్జీలు / స్కానింగ్ | ₹100 - ₹300 | ₹100 - ₹250 |
| మొత్తం అధికారిక ప్రభుత్వ ఖర్చు | ₹300 - ₹500 లోపు | ₹300 - ₹500 లోపు |
చూశారుగా? ప్రభుత్వ రిజిస్ట్రేషన్ ఖర్చు కేవలం ₹500 లోపే ఉంటుంది. దళారులు అడిగే వేల రూపాయల ఫీజులకు ఎటువంటి ప్రభుత్వ మద్దతు లేదు.
సబ్ రిజిస్ట్రార్ ఆఫీస్కు వెళ్ళేటప్పుడు తీసుకెళ్ళాల్సిన పత్రాలు
- వీలునామా ఒరిజినల్ ప్రింట్: SmartWill నుండి డౌన్‌లోడ్ చేసుకున్న స్పష్టమైన 2 ఒరిజినల్ ప్రింటౌట్లు (సాదా తెల్ల A4 పేపర్ సరిపోతుంది).
- టెస్టేటర్ ఫోటో గుర్తింపు: ఒరిజినల్ ఆధార్ కార్డు, పాన్ కార్డు మరియు 2 పాస్పోర్ట్ సైజు ఫోటోలు.
- ఇద్దరు స్వతంత్ర సాక్షులు: ఇద్దరు సాక్షులు తప్పనిసరిగా సబ్ రిజిస్ట్రార్ ముందు హాజరుకావాలి. వారి వద్ద ఒరిజినల్ ఆధార్ కార్డులు ఉండాలి.
- డాక్టర్ ఫిట్‌నెస్ సర్టిఫికెట్ (ఐచ్ఛికం కానీ ఉత్తమం): టెస్టేటర్ వయస్సు 65 పైబడి ఉంటే, వారు ఆరోగ్యవంతమైన మనస్సుతో ఉన్నారని ధ్రువీకరిస్తూ ఒక రిజిస్టర్డ్ మెడికల్ ప్రాక్టీషనర్ (MBBS డాక్టర్) సర్టిఫికెట్ జతచేయడం మంచిది.
గుర్తుంచుకోండి: వీలునామాలోని లబ్ధిదారులు (ఆస్తి పొందే పిల్లలు లేదా ఇతరులు) సాక్షులుగా సంతకం చేయరాదు. మీ స్నేహితులు, బంధువులు లేదా కుటుంబ వైద్యుడిని సాక్షులుగా ఎంచుకోవాలి.
ధరణి (Telangana) & వెబ్‌ల్యాండ్ (AP) లో వీలునామా ప్రాముఖ్యత
తెలంగాణలోని వ్యవసాయ భూములకు ధరణి (Dharani Portal) ద్వారా మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వెబ్‌ల్యాండ్ (Webland) ద్వారా పట్టాదార్ పాస్‌బుక్‌ల మ్యుటేషన్ జరుగుతుంది. సరైన వీలునామా ఉన్నప్పుడు వారసుల మధ్య తగాదాలు లేకుండా సులభంగా మ్యుటేషన్ దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.
సబ్ రిజిస్ట్రార్ ఆఫీస్కు సరిపోయే పక్కా వీలునామా తయారు చేసుకోండి
SmartWill అందించే వీలునామా డ్రాఫ్ట్ భారతీయ వారసత్వ చట్టం 1925 కు 100% అనుగుణంగా ఉంటుంది. దీన్ని నేరుగా సబ్ రిజిస్ట్రార్ ఆఫీస్‌లో రిజిస్టర్ చేసుకోవచ్చు.
కేవలం ₹299కే వీలునామా రూపొందించండితరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
1. రిజిస్టర్డ్ వీలునామాను కోర్టులో ఎవరైనా ఛాలెంజ్ చేయవచ్చా?
రిజిస్ట్రేషన్ జరిగినంత మాత్రాన వీలునామాను ఛాలెంజ్ చేయలేరని అనుకోవడం పొరపాటు. బలవంతంగా రాయించారని గానీ, లేదా టెస్టేటర్ మానసిక స్థితి సరిగా లేదని గానీ నిరూపిస్తే కోర్టు రద్దు చేయవచ్చు. అందుకే సరైన సాక్షులు మరియు స్పష్టమైన నిబంధనలు ఉండటం ముఖ్యం.
2. ఒకసారి రిజిస్టర్ చేసిన తర్వాత మళ్ళీ కొత్త వీలునామా రాయవచ్చా?
ఖచ్చితంగా రాయవచ్చు. పాత రిజిస్టర్డ్ వీలునామాను రద్దు చేస్తూ మరొక కొత్త వీలునామా రాసి మళ్లీ రిజిస్టర్ చేసుకోవచ్చు.
3. ఏ సబ్ రిజిస్ట్రార్ ఆఫీస్‌లో రిజిస్టర్ చేయాలి?
ఆస్తులు ఉన్న ప్రాంతానికి సంబంధించిన సబ్ రిజిస్ట్రార్ వద్ద లేదా టెస్టేటర్ నివసిస్తున్న ప్రాంత పరిధిలోని SRO కార్యాలయంలో రిజిస్ట్రేషన్ చేయవచ్చు.