భారతదేశంలో చాలా కుటుంబాలలో భర్త మరణించిన తర్వాత భార్య ఆర్థికంగా ఎన్నో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటుంది. కొడుకులు, కోడళ్లు పట్టించుకోకపోవడం లేదా ఆస్తి పంపకాల పేరుతో తల్లిని నిరాశ్రయురాలిని చేయడం వంటి ఘటనలు నిత్యం చూస్తూనే ఉంటాం.
భర్త తన తదనంతరం భార్య ఎవరిపైనా ఆధారపడకుండా, గౌరవంగా బతకాలంటే స్పష్టమైన చట్టబద్ధమైన వీలునామా (Will) రాయడం అత్యంత ముఖ్యం. భార్య పేరు మీద వీలునామా రాసేటప్పుడు చట్టపరంగా తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలను ఇక్కడ చూద్దాం.
భర్త తన స్వార్జిత ఆస్తిని మొత్తం భార్యకు ఇవ్వవచ్చా?
వీలునామాలో భార్యకు ఇచ్చే హక్కులు: 2 ప్రధాన పద్ధతులు
భార్యకు ఆస్తిని బదిలీ చేసేటప్పుడు వీలునామాలో ఉపయోగించే భాష చాలా ముఖ్యం. ఇందులో ప్రధానంగా రెండు రకాల హక్కులు ఉంటాయి:
1. సంపూర్ణ యాజమాన్య హక్కు (Absolute Ownership)
భర్త తన వీలునామాలో "నా తదనంతరం నా భార్యకు ఈ ఆస్తిపై సర్వహక్కులు, సంపూర్ణ యాజమాన్య హక్కులు ఉంటాయి" అని రాస్తే, భార్య ఆ ఆస్తికి పూర్తి యజమానురాలు అవుతుంది.
- ఆమె ఆ ఆస్తిని అమ్ముకోవచ్చు, తాకట్టు పెట్టవచ్చు లేదా నచ్చిన వారికి గిఫ్ట్ ఇవ్వవచ్చు.
- పిల్లలు లేదా ఇతర బంధువులు ఇందులో ఎలాంటి జోక్యం చేసుకోలేరు.
2. జీవితకాల అనుభవ హక్కు (Life Interest)
చాలామంది తండ్రులు భార్య బతికి ఉన్నంతవరకు ఆమెకు ఇబ్బంది ఉండకూడదు, కానీ ఆమె మరణించిన తర్వాత ఆస్తి తమ పిల్లలకే దక్కాలని కోరుకుంటారు. అటువంటి వారు లైఫ్ ఇంట్రెస్ట్ క్లాజ్ రాస్తారు:
- భార్య బతికున్నంత కాలం ఆ ఇంట్లో నివసించవచ్చు మరియు వచ్చే అద్దెలు, ఆదాయాన్ని పూర్తిగా అనుభవించవచ్చు.
- కానీ ఆమె ఆ ఆస్తిని అమ్మడానికి గానీ, వేరొకరికి బదిలీ చేయడానికి గానీ అధికారం ఉండదు.
- ఆమె మరణానంతరం ఆస్తి ఆటోమేటిక్‌గా వీలునామాలో పేర్కొన్న పిల్లలకు చెందుతుంది.
హిందూ వారసత్వ చట్టం సెక్షన్ 14 ప్రాముఖ్యత
హిందూ వారసత్వ చట్టం 1956 లోని సెక్షన్ 14(1) ప్రకారం మహిళలకు దక్కిన ఏ ఆస్తి అయినా పరిమిత హక్కు కాకుండా పూర్తి హక్కుగా మారుతుంది. అయితే సెక్షన్ 14(2) ప్రకారం వీలునామాలో స్పష్టంగా "జీవితకాల హక్కు మాత్రమే" అని పేర్కొంటే పరిమిత హక్కుగానే చెల్లుబాటు అవుతుంది.
అందువల్ల మీరు భార్యకు పూర్తి హక్కు ఇస్తున్నారా లేక కేవలం జీవితకాల అనుభవ హక్కు ఇస్తున్నారా అనే విషయాన్ని వీలునామాలో ఎటువంటి సందిగ్ధత లేకుండా రాయాలి.
బ్యాంక్ అకౌంట్లలో కేవలం నామినీ చేస్తే సరిపోదా?
చాలామంది భర్తలు తమ బ్యాంక్ ఎఫ్‌డీలు, మ్యూచువల్ ఫండ్స్‌లో భార్యను నామినీగా పెట్టి అంతా పూర్తయిందని భావిస్తారు. ఇది చాలా పెద్ద పొరపాటు!
- సుప్రీం కోర్టు స్పష్టమైన తీర్పుల ప్రకారం నామినీ కేవలం ధర్మకర్త (Trustee) మాత్రమే.
- భర్త మరణిస్తే బ్యాంకు నుంచి డబ్బు తీసుకోవడానికి నామినీకి అధికారం ఉంటుంది, కానీ ఆ డబ్బుకు ఆమె పూర్తి యజమాని కాదు.
- వీలునామా లేకపోతే ఇతర వారసులు (పిల్లలు, తల్లి) ఆ డబ్బులో సమాన వాటాలు కోరవచ్చు.
- అందుకే బ్యాంక్ ఖాతాలు, డీమ్యాట్ అకౌంట్లకు కూడా వీలునామా తప్పనిసరి.
భార్య పేరు మీద వీలునామా రాసేటప్పుడు పాటించాల్సిన నియమాలు
- ఆస్తుల స్పష్టమైన వివరాలు: ఇంటి నంబరు, సర్వే నంబరు, రిజిస్ట్రేషన్ వివరాలు, బ్యాంక్ ఖాతా నంబర్లు ఖచ్చితంగా రాయాలి.
- ఎగ్జిక్యూటర్ నియామకం: వీలునామాను అమలు చేయడానికి భార్యనే లేదా ఒక నమ్మకమైన వ్యక్తిని ఎగ్జిక్యూటర్‌గా నియమించాలి.
- ఇద్దరు స్వతంత్ర సాక్షులు: భార్య లేదా పిల్లలు సాక్షులుగా సంతకాలు చేయకూడదు (సెక్షన్ 67 ప్రకారం అది చెల్లదు). ఇద్దరు బయటి వ్యక్తులతో సాక్ష్యం పెట్టించాలి.
- రిజిస్ట్రేషన్ సిఫార్సు: వీలునామా రిజిస్ట్రేషన్ తప్పనిసరి కాకపోయినా, సబ్ రిజిస్ట్రార్ ఆఫీసులో రిజిస్టర్ చేయిస్తే భవిష్యత్తులో కోర్టు వివాదాల అవకాశం ఉండదు.
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
భార్య పేరు మీద రాసిన వీలునామాను కొడుకులు కోర్టులో ఛాలెంజ్ చేయవచ్చా?
స్వార్జిత ఆస్తిపై భర్తకు పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉంటుంది. ఆయన స్వబుద్ధితో, ఎవరి ఒత్తిడి లేకుండా వీలునామా రాసినంతవరకు, దానిపై కొడుకులు వేసే దావాలు కోర్టులో నిలబడవు.
వీలునామాను తెల్ల కాగితంపై రాయవచ్చా లేక స్టాంప్ పేపర్ అవసరమా?
భారతదేశంలో వీలునామాకు స్టాంప్ డ్యూటీ పూర్తిగా మినహాయింపు ఉంది. తెల్ల కాగితంపై రాసి ఇద్దరు సాక్షుల సమక్షంలో సంతకం చేస్తే చట్టబద్ధంగా 100% చెల్లుబాటు అవుతుంది.